Çok uluslu şirket nedir? (Ticari terimler kategorisi)

Bir ana merkez ile ona bağlı çeşitli ülkelerde üretimde bulunan ve ana merkezin denetimi altındaki şubelerin oluşturdukları bir bütündür. Milliyet ve rejim farkı tanımazlar. Faaliyetleri gelişmiş ve az gelişmiş bütün ülkelere yayılmaktadır. Çeşitli milliyetlere mensup ve çeşitli dilleri konuşan binlerce işçi, teknisyen ve idari personel çalıştırırlar. Yıllık satış veya üretim hacimleri bir çok ülkenin milli gelirinden bile daha büyüktür. Bu şirketler bir bütün olarak dünya çapındaki faaliyetlerinden sağladıkları karlarını maksimize etmeye çalışırlar. Dolayısıyla, üretim ve yatırım faaliyetleri çoğu kez içinde faaliyette bulundukları bireysel ülkelerden bağımsızdır.

Çok uluslu şirketler İkinci Dünya Savaşı sonrasının bir ürünü sayılırlar. İlk kez Amerikan şirketleri çok - uluslulaşmaya başlamış giderek onu Batı Avrupa ülkeleri ve Japonya izlemiştir. Özellikle az gelişmiş ülkeler, çok uluslu şirketlerin kendi ülkelerinde yaptıkları yatırımlardan üretim kapasitelerini artırmalarını, ileri teknoloji ve yönetim bilgisi getirmelerini, ihracata yönelik üretim yapmalarını ve istihdam yaratmalarını beklerler. Bununla birlikte, çok uluslu şirketlerin temsil ettiği dev üretim kapasitesi ve sınırsız mali güç, çoğu kez onlara yerli şirketler karşısında haksız bir rekabet üstünlüğü sağlamakta ve piyasaya monopolcü olarak yerleşmelerine yol açmaktadır. Bunlar ayrıca teknolojik bakımdan ülkeyi dışa bağımlı duruma getirebilmekte ve dışarıya yaptıkları kar transferleriyle, ülkenin döviz rezervleri üzerinde önemli baskı doğurabilmektedirler.

Çok uluslu şirketlerin lehinde ve aleyhinde pek çok görüş öne sürülmüştür. Ancak günümüzde hemen hemen bütün ülkelerin bu şirketlerin yatırımlarına karşı oldukça özendirici politikalar izledikleri görülmektedir. Şirket çıkarları ile ülke çıkarları bağdaştırılabildiği takdirde, bu şirketlerin faaliyetlerinden yararlanmamak mümkün değildir. Sanayileşmiş ülkelerdeki şirketlerin yurt dışına yatırım yapmaları yani Çok uluslulaşma olgusu maliyetleri düşürmek, oligopol yaratmak, dış piyasa payını korumak veya ekonomik fırsatları çeşitlendirmek gibi faktörlerle ilgili olabilir.

İlgili olabilecek başlıklar

Çok uluslu nedir?
Çok uluslulaşma nedir?

--Reklam--